مقالات

در قسمت‌های قبل، پس از تعریف رویکرد نهالستانی در برابر سیاستِ مزرعه‌سازی، تجربه‌های سایر کشورها و شرایط اجتماعی ایران امروز را مرور کردیم. اکنون مهمترین موانعِ نهال‌اندیشی را فهرست می‌کنیم تا بدانیم که چگونه می‌توان هم‌گراییِ جامعه در روزهای جنگ را در فردای جنگ، استمرار دهیم.

 پس از تعریف رویکرد نهالستانی و مرور تجربه‌ سایر کشورها، در این قسمت، به شرایط اجتماعیِ نهالستانِ ایران در اثنای جنگ، نظر می‌کنیم.دو جنگِ محورِ شومِ امریکایی-صهیونی در خرداد و اسفند ۱۴۰۴ علیه جمهوری اسلامی ایران، در ورای رنج‌ها و ویرانی‌ها، فرصتی استثنایی برای بازتعریف مناسبات دولت-ملت در ایران به‌وجود آورد.

در قسمت‌های قبل، رویکرد نهال‌بانی را به‌عنوان مدیریت هوشمندِ تنوعِ هم‌راستا، در برابر رویکرد یک‌دست‌سازی و مزرعه‌وارسازی جامعه تعریف کردیم؛ تا راهی بیابیم که اتحاد و انسجامِ ملیِ طیف‌های اجتماعی، در فردای پس از جنگ نیز امتداد یابد. شوروی و ویتنام را به عنوان نمونه‌های منفی تاریخی از مزرعه‌وارسازی جامعه مثال زدیم که در شرایط جنگی از منتقدان میهن‌پرست داخلی استفاده کردند اما از فردای جنگ آنان را کنار زدند و ساختارِ متصلب را برگزیدند و در نهایت به فروپاشی رسیدند.اکنون کشورهایی را مرور می‌کنیم که تا حدی جامعه را نهالستان دیدند و توانستند جنگ را به فرصتی برای بازآرایی مناسبات دولت-ملت تبدیل کنند:

در قسمت اول گفتیم که نهال‌اندیشی، امتدادِ اتحاد و انسجام ملیِ روزهای جنگ در فردای پس از جنگ است؛ مدیریت هوشمند تنوعِ هم‌راستا، بجای یک‌دست‌سازی و مزرعه‌سازی جامعه است. این رویکرد در نقطه مقابلِ چیزی است که در جامعه‌شناسی سیاسی «استفاده سیستماتیک از منتقدان در زمان بحران» نامیده می‌شود. نهال‌اندیشی، باور عملی به این شعار است: «حضور من، ضامنِ بقای تو، و حضور تو، ضامنِ بقای من است.»در این قسمت، چند نمونه تاریخی از تجربه مزرعه‌وارسازی بجای نهال‌اندیشی را برخی کشورها مرور می‌کنیم:

چه در زمان جنگ و چه بعد از آن، جامعه و نظام سیاسی برای بقای پایدار، نیاز به «نهالستان» دارد. اما نهال‌اندیشی چیست؟

رابطه یلدا و مسیحیت چیست؟
در مسیحیت، تاریخ دقیق تولد مسیح در انجیل نیامده است. کلیسا بعدها این تاریخ را نزدیک به انقلاب زمستانی (زمان نمادین تولد نور) قرار داد. کلیسای غربی ۲۵ دسامبر و کلیسای شرقی ۷ ژانویه را انتخاب کرد. اختلاف تقویم‌ها (یولیانی و گریگوری با تقویم شمسی) باعث جابه‌جایی تاریخی شد.
واژه «یلدا» در زبان سریانی به معنای «زایش» یا «ولادت» است. در عربی نیز ماده «ولَدَ/یَلِدُ» به همین معناست (مانند «لم یلد و لم یولد»). به همین دلیل، شب تولد حضرت عیسی را «شب یلدا» (شب ولادت) نامیدند.

شب بلنده، ولی موندنی نیست. این را نه ستاره‌شناس گفت، نه دیندار؛ مادربزرگ‌ها گفتند. آنها راز ماندگاری بلندترین شب سال را می‌دانستند.
یلدا چیست و از کجا آمده؟
واژه «یلدا» اصلاً فارسی نیست. این یک واژه سریانی (Yaldā) به معنای «زایش» یا «ولادت» است. اما این به معنای نبودن ریشه ایرانی این شب نیست. فرهنگ ایران از مدیترانه تا هند گسترده بوده و زبان سریانی در دل همین فرهنگ شکل گرفته است.

اسلام و هیچ دین دیگری کنیزی را ایجاد نکرد. این رسم هزاران سال پیش از ادیان وجود داشته است. قدیمی‌ترین سند درباره کنیز، قانون حمورابی (۴۰۰۰ سال پیش) است که حقوق و وظایف کنیز و ارباب را بیان می‌کرد.
در ایران باستان، هخامنشیان (۲۵۰۰ سال پیش) کنیزانی داشتند که بیشتر آن‌ها اسیران جنگی بودند. در زمان اشکانیان (۲۳۰۰ سال پیش)، همخوابگی با کنیز رایج بود و حتی کنیز به عنوان مالیات یا رشوه داده می‌شد. در دوران ساسانیان، هدف از خرید کنیز هم خدمتکاری بود هم لذت جنسی. خسروپرویز هزاران کنیز در حرمسرا داشت.

کنیز به زنانی گفته می‌شد که در نظام برده‌داری قرار داشتند. این زنان گاهی خدمتکار خانه بودند، گاهی کارگر، گاهی رامشگر و گاهی هم به عنوان همخوابه استفاده می‌شدند. سؤال اصلی این است: آیا اسلام این پدیده را ایجاد کرد؟ پاسخ خیر است. اسلام و هیچ دین دیگری برده‌داری را اختراع نکردند، بلکه این رسم هزاران سال قبل از ادیان در میان تمدن‌های کهن وجود داشته است.

با شنیدن نام عایشه، اغلب تصویر یک دختربچه ۹ ساله به ذهن می‌آید. اما این تنها یک روی سکه است. عایشه سیاست‌مدارترین زن صدر اسلام بود. همسر پیامبر، دختر ابوبکر (خلیفه اول)، یکی از مخالفان جدی عثمان (خلیفه سوم)، در جنگ با امام علی (ع)، مخالف معاویه و جانشینی یزید، و مربی عبدالله بن زبیر (که علیه امویان قیام کرد) بود.
به همین دلیل، قضاوت درباره سن و زندگی شخصی عایشه همواره تحت تأثیر نقش‌آفرینی‌های سیاسی او قرار گرفته و حاشیه‌ساز شده است.
آیا واقعاً پیامبر با یک دختر ۹ ساله ازدواج کرد؟